Hortensia's hebben en houden
Over Hortensia's of Hydrangea's is al veel gezegd en geschreven. Op het internet kunt u talloze website's vinden, die over dit onderwerp iets tonen en schrijven. Voor nadere beschrijvingen kunt u daar dus prima terecht. Ook kunt u er diverse adressen vinden, waar u deze planten kunt kopen.
U kunt het ook simpeler aanlopen en de gewenste planten bij een tuincentrum of of een bloemen- en plantenmarkt aanschaffen.
Succes verzekerd, dat beloof ik u tevoren. Zelf ben ik al behoorlijk aangestoten met het Hortensia Virus. Elk jaar koop je er wel een paar voor de vrouw.
Na een paar maanden in huis te hebben gebivakkerd, verdwijnt zo'n plant dan naar de achtertuin. Inmiddels staan er al een dikke 15 stuks in te pronken.
Het enige wat eraan ontbreekt, is voldoende ruimte in de achtertuin. Alle planten staan nu in potten en bakken en dat is eigenlijk niet ideaal voor Hortensia's.
Beter is het ze gewoon in de volle en dan goede grond te zetten. Met wat extra mest en voldoende water kunnen ze uitgroeien tot schitterende maanden
achter elkaar bloeiende planten. Wat dat betreft hebben ze iets gemeen met de Dahlia. Die plant bloeit immers ook al vanaf juni en gaat door tot de vorst
toe. Hortensia's en Dahlia's hebben nog iets gemeen en dat is, dat ze beide in verband worden met boeren. Men spreekt in dat verband over boerendahlia's
en boerenhortensia's. Dat was vroeger dus een begrip. Tegenwoordig zijn en de Dahlia's en de Hortensia's dat gewone echter ontstegen. Van beide soorten
zijn de mooiste nieuwe varieteiten gekweekt. Echt vaak een lust voor het oog.
Moet u ook maar eens proberen in de tuin. U zult er beslist geen spijt van krijgen.
Het snoeien van de gewone Hydrangea (alle soorten behoudens de Arborescens en Paniculata types en de Klimhortensia) dient met enig beleid te geschieden.
Hydrangea's bloeien over het algemeen alleen op overjarig hout en dan voornamelijk vanuit de bovenste ogen. Snoeit u deze in het voorjaar weg, dan verliest
de plant dat jaar bijna al zijn kansen om de bloemschermen te laten zien. Snoei dus zo weinig mogelijk. Alleen zeer oude takken (ouder dan 4 jaar) kunnen
zonder meer worden verwijderd. Dode takken kunt u uiteraard gewoon wegsnoeien. Is de plant te vol naar uw zin, dan kunt u ook wat takken wegsnoeien om
de plant wat meer lucht te geven. Dat lucht geven is vaak gewenst om aantasting door ongedierte en schimmelvorming te voorkomen
Naast vele mooie nieuwe soorten brengt de Hortensia ook nog wat meer met zich mee. Persoonlijk heb ik zelf op een plant en zichtbaar bij de buren in de tuin planten gezien, die werkelijk vergeven waren van de (wol- en dopluis). De eigen plant (Hydrangea Blue Wave) heb ik dan maar steeds tot op de grond toe afgesnoeid en daar op de korte takken en de directe omgeving een bestrijdingsmiddel toegepast. Ik hoop zo eens van het ongedierte af te komen.
*Hydrangea anomala subspecies petiolaris
Deze soort behoeft niet gesnoeid te worden. Behoudens natuurlijk om te voorkomen, dat u niet meer naar buiten kunt kijken. Of om het onderhoud van het
houtwerk mogelijk te blijven houden. Oude bloemschermen kunnen worden verwijderd en dan bij voorkeur in de winterperiode.
De bloei speelt zich grotendeels in de zomer af en dan voornamelijk in de maanden juli t/m september. De plant geeft de voorkeur aan een lichte plaats tegen een muur.
De plant kan flink hoog worden. Een hoogte van 10 meter is geen uitzondering!
De oorsprong ligt in China.
*Hydrangea arborescens
Planten van dit type kunnen in het voorjaar worden teruggesnoeid in elke gewenste vorm. Snoei niet te diep terug. Geef de plant een kans op het oude hout
nieuwe ogen en uiteindelijk takken te vormen. Op die takken verschijnen in de zomer de nieuwe bloemschermen. De bloei gaat vervolgens door tot in de late herfst.
Ze verlangen een humusrijke vochthoudende grond en een plaats in de schaduw of halfschaduw. Een teveel aan zon en dito droogte heeft vaak bladverbranding en
slaphangende bloeiwijzes tot gevolg. In droge periodes is een extra watergift dan ook dringend nodig.
Op de foto's hieronder ziet u twee soorten van het type arborescens. De rechtse foto is de "Annabelle".
*Hydrangea aspera
Deze soort bloeit in de maanden juni t/m september. Bijzonder zijn de bloemen die deels vruchtbaar zijn (in het hart) en deels onvruchtbaar (de buitenste bloemen).
De bloemschermen zijn door de evolutie echter zodanig ontwikkeld, dat er richting de insectenwereld een aantrekkelijke bloeiwijze is ontstaan, waardoor een flinke
hoeveelheid nakomelingen gegarandeerd is. Overigens zijn van deze soort vele varietiten verkrijgbaar. De plant groeit en bloeit het beste in een humusrijke, goed
vochthoudende grond. Deze dient bij voorkeur kalkrijk te zijn. De plant wordt in ouder stadium minstens een meter breed en hoog. om de doorbloei te bevorderen kunt u
het beste elk jaar een deel van de takken tot op de grond terugknippen. Doe dat bijvoorbeeld bij een kwart van de takken, zodat elke vier jaar de plant geheel vernieuwde
takken heeft. Desgewenst kunt u ook voor een vervanging van om de twee jaar of om de drie jaar kiezen.
De oorsprong ligt in Zuid-Oost Azie.
*Hydrangea Macrophylla Blue Wave
De kleur van de bloemschermen van deze soort hangt in sterke mate samen met de standplaats en de grondsoort. Door de grond te verzuren en aluin of roestige spijkers
(ijzeroxide) toe te voegen, wordt de kleur van de bloemen wat intenser blauw. Hij verlangt in ieder geval een losse humusrijke grond,
De plant kan wel 1,5 meter hoog en breed worden. Hij verlangt dus nogal wat ruimte. Houdt daar rekening mee bij het poten. De bloei ligt hoofdzakelijk in de maanden juni
en juli. De daarna resterende bloemschermen zijn voornamelijk bezig met zaadvorming. Ondanks dat blijven ze tot laat in het najaar decoratief. Snoei elk jaar een deel van
de takken terug om de plant jong en vitaal te houden. Bij deze gedeeltelijke snoei behoudt u elk jaar het feest van de bloemen. Bij totale terugsnoei resteert u een seizoen
lang slechts een groene deels ook wel decoratieve massa takken met bladeren.
*Hydrangea Macrophylla Hamburg
Deze soort geeft in de maanden juni t/m september een reeks van grote blauwwit gekleurde bloemschermen, die zijn samengesteld uit tientalle afzonderlijke bloemetjes.
De vorm van de bloeiwijze is bolachtig. Hydrangea Hamburg is een van de vele ondersoorten van dit type plant. Er zijn er in diverse andere kleurzettingen verkrijgbaar.
De meeste anders gekleurde soorten hebben dan weer een eigen soortnaam. Ze behoren alle tot de groep Hydrangea Macrophylla. De planten verlangen een humusrijke
goed vochthoudende grond en een lichte plaats in de halfschaduw. Geplaatst in de volle zon, kan al gauw verbranding en verlepping plaats vinden. Geef de planten bij
langdurige droogte geregeld extra water. Door de takken in het voorjaar te ver terug te snoeien, beperkt u de bloeimogelijkheid. Verwijder daarom slechts enkele takken
per jaar. Alleen takken die ouder dan 4 jaar zijn kunnen rigoreus worden teruggeknipt.
Overigens zal de plant u voor een geregeld extra voeding met natuurmestkorrels dankbaar zijn.
*Hydrangea heteromalla
Deze soort kan flink groot worden als hij het naar de zin heeft. Dan kan hij wel 4 meter hoog worden met een navenante omvang, De struik of zelfs boom bij oude leeftijd,
heeft een losse ronde vorm. De plant heeft een voorkeur voor een humusrijke vochthoudende en goed afwaterende grondslag. Een plaats in de zon kan wel, maar
halfschaduw wordt beter verdragen. Snoeien dient zo min mogelijk plaats te vinden. Hooguit een licht vormsnoei is vereist. Natuurlijk dienen dode en slechte takken wel te
worden verwijderd. Vanwege zijn reusachtige uitgroei is het echt een plant voor heel grote tuinen. De bloei van deze soort en de binnen deze groep behorende varieteiten
ligt grotendeels in de maanden juni en juli. De sub soort Snow Cap is een hele mooie dankzij zijn vaak enorm grote bloemschermen. De oorsprong ligt in de Himalaya.
*Hydrangea involucrata
Deze soort moet het niet zo van de massale groei en grote bloemen hebben. De plant wordt niet veel groter dan een meter in omvang.
De bloemschermen zijn ook vrij klein. De bloei ligt in de maanden juni t/m september. De plant verlangt een losse hunusrijke en vochthoudende grond, die goed
afwaterend is.
Daarbij geeft hij de voorkeur aan een plek in de halfschaduw.
Let op het bijzondere blad, dat langwerpig en puntig tongvormig is. Deze plant komt van oorsprong uit Taiwan en Japan.
*Hydrangea serrata Preziosa
Deze soort blijft wat lager in de groei. De hoogte is ongeveer ruim 1 meter. Hij is prima geschikt voor kalkrijke gronden, maar geeft toch de voorkeur aan een neutrale tot
lichtzure grond, die vooral humusrijk en vochthoudend is. Een plaats in de zon kan wel, maar dat geeft de noodzaak om bij langdurige droogte geregeld water bij te geven.
Daarom heeft een plaats in de halfschaduw toch de voorkeur. Eigenlijk is deze soort en vele andersgekleurde varianten een gevolg van wat kruisings experimenten tussen
H. macrophylla en H. serrata.
De oorsprong ligt dus grotendeels bij de kwekers.
*Hydrangea serrata Acuminata
Deze soort is vrij laag groeiend. De bloemkleur varieert weer naar gelang de grondsoort. Soms heeft blauw de overhand, soms heeft hij meer rose. Over het algemeen
geeft de plant het beste resultaat op een plaats in de halfschaduw in een vochthoudende wat zurige of neutrale grond.
De echte bloemen zijn nietig en bevinden zich in het hart van de schermen. De bloeiwijzes aan de buitenkant zijn slechts lokbloemen voor de insecten.
De bloei ligt voornamelijk in de maand juli. Eigenlijk is deze soort ook weer gewoon een kweekvorm die in Nederland is ontwikkeld. Kenmerkend is de compacte groei en
bijzonder winterhardheid. Door zijn stevige en compacte groei met mooie takken en bladeren heeft de plant ook een decoratieve waarde. Overigens wordt de plant niet veel
groter dan een halve meter in omvang. Snoeien is slechts beperkt nodig. Haal alleen de oudere takken weg (ouder dan 4 tot 5 jaar) en natuurlijk de baschadigde en dode
takken.
*Hydrangea paniculata Grandiflora
Snoeiwijze grotendeels gelijk aan de Arborescens soorten. H. paniculata bloeit ook op eenjarig hout! U kunt in het vroege voorjaar een deel van de takken terugsnoeien
tot ongeveer 5 cm boven de oude snoeiplaats. Let erop, dat er voldoende ogen opzitten. De plant zal vanuit de gesnoeide takken nieuwe scheuten maken, die op normale
wijze tot bloei komen. Meestal zijn de bloemen wat kleiner dan die bij ongesnoeide takken. Overigens is H. paniculate grandiflora weer een kweekvorm van de orginele
H. paniculata, die flink veel minder uitbundig bloeit. Ook deze plant verlangt een waterhoudende maar goed afwaterende grond. Een plaats in de zon wordt gemakkelijk
verdragen. Geef dan bij langdurige droogte wel geregeld extra water. De bloeitijd ligt in de maanden juni t/m september. De oorsprong van H. paniculata ligt in Japan,
China en Formosa. Wereldwijd zijn er vele nieuwe kweekvormen ontstaan, die een verrassend scala aan bloemvormen en kleuren kunnen produceren. Ook de bloeitijd
van sommige soorten is soms bijzonder verrassend. Bloei in oktober is daar een leuk aspect van!
*Hydrangea quercifolia
De oorsprong van deze soort ligt in Noord-Amerika en dan vooral in het gebied rond de Mississipi rivier. Van deze soort bestaan veel diverse ondersoorten. Op de foto
ziet u een variant met dubbele bloemen. De bloei ligt in de maanden juni t/m september. Over het algemeen kan deze plant het beste op de plek in de halfschaduw worden
geplaatst. De grond dient bij voorkeur wat zurig en humusrijk en waterhoudend te zijn. Bijzonder aan de plant is het enorme gelobde blad, dat in de winter allemaal teloor
gaat. Voor die tijd gedraagt het blad zich in de herfst als blad aan een boom en kan daarbij schitterende herfstkleuren aannemen, De plant maakt door de grond flinke
uitlopers, zodat de omvang nogal zal toenemen. Als maatgeving kunt u een omvang van 2,5 meter aanhouden. Een flink gewas dus, dat nogal wat ruimte vraagt.
De schitterende bloemtuilen worden vooral gevormd in vrij warme zomerse temperaturen. Per jaar kan dit in onze streken dus verschillen.
Overigens zijn de hierboven weergegeven soorten slechts een fraktie van het werkelijke aantal beschikbare soorten. In de loop van de jaren zijn er talrijke varianten door kwekers gewonnen. De variatie zit dan veelal in de bloeiwijze. Voor de echte liefhebbers is er dus veel meer over te vinden.
Zonodig zal aan deze pagina met wat aanvullingen worden uitgebreid.